İBB'nin satın aldığı tabloda Fatih'in karşısındaki kim?

Tarihçi yazar Murat Bardakçı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin Londra'daki müzayededen satın aldığı Fatih Sultan Mehmet portresindeki gizemli figürün Cem Sultan olmadığını söyledi.

İBB'nin satın aldığı tabloda Fatih'in karşısındaki kim?
28 Haziran 2020 - 16:19

Fatih Sultan Mehmet'in üç orijinal portresinden biri olan, 15. yüzyılda İtalyan ressam Gentile Bellini'nin yaptığı tahmin edilen ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin 770 bin sterlin karşılığında satın aldığı yağlı boya tablodaki diğer kişinin kim olduğuna dair tartışmalar devam ediyor.

"RESMEDİLMESİNE İMKAN YOKTUR"
Tarihçi yazar Murat Bardakçı, Fatih Sultan Mehmet'in karşısındaki kişinin Cem Sultan olmadığını ifade etti. Bardakçı, bugünkü yazısında, "Cem Sultan, Bellini’nin İstanbul’da bulunduğu günlerde payitahta gelmiş ve Bellini ile tesadüfen de karşılaşsa bile, bu şekilde, yani babası ile ve onunla aynı boyda beraberce resmedilmesine imkân yoktur!" ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. İlber Ortaylı, Fatih'in karşısındaki kişinin, oğlu Cem Sultan olduğunu belirtirken Habertürk yazarı- tarihçi Murat Bardakçı Cem Sultan olduğu yönündeki iddialara karşı çıktı.

Murat Bardakçı'nın 'Fatih’in karşısındaki genç, Cem Sultan değildir!' başlıklı yazısının ilgili bölümü şu şekilde: 

"Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu tabloyu satın aldıklarının haberini gerçi '…Fatih Sultan Mehmed Han’ın günümüze kadar gelebilmiş üç orijinal portresinden biri olan, İtalyan ressam Gentile Bellini’nin atölyesinden 15. yüzyılda çıktığı tahmin edilen…' şeklinde temkinli bir dille verdi. Ama bu açıklamanın ardından iş döndü, dolaştı, bambaşka bir şekle büründü, satın alınan eserden 'İtalyan ressam Bellini’nın Fatih Sultan Mehmed ile oğlu Cem Sultan’ı bir arada gösteren tablosu' diye bahsedilir oldu ve hatalar böyle devam ettiği takdirde şehir efsanesi hâline gelip hafızalara bu şekilde yerleşecek ve işin esasını anlatabilmek artık mümkün olmayacak!

Şimdi, Londa’daki müzayededen satın alınan tablo konusunda elde mevcut olan 'doğru' bilgileri nakledeyim:

Tablonun kimin eseri olduğu meçhuldür, Gentile Bellini’nin atölyesinde yapılıp yapılmadığı konusunda bile bilgi yoktur, kurulan bağlantılar sadece söylentilerden ibarettir. Kaldı ki, Bellini gibi tablolarının birçoğu asırlar önce bir yangında yo kolan ve şu anda elde az sayıda eseri bulunan Rönesans döneminin önemli ressamına aidiyeti kesin şekilde bilinen bir tabloya birkaç yüz bin pound değer biçilmesi mümkün değildir; Bellini’ye ait bir eser milyonlarca, hatta yüz milyonlarca pounda satılır.

Büyükşehir Belediyesi’nin aldığı tabloyu 1737 ile 1817 arasında yaşayan İsviçreli gravür ustası Christian von Mechel 1807’de satın almış, şarkiyatçı Rudolph Tschudi’nin eseri 1930’larda von Mechel’in koleksiyonunda görüp tanıtmasından sonra da sanat tarihi kitaplarına girmişti… Gravürcünün soyundan gelenler iki asır boyunca muhafaza ettikleri tabloyu 300 bin pound başlangıç fiyatı ile Sotheby’s müzayede şirketinin Londra’da 8 Haziran 2015’e düzenlediği mezata koydular ve eser o gün vergiler dahil 965 bin pounda satıldı. Tablonun yeni sahibi aradan beş sene geçtikten sonra eseri elden çıkartmak ihtiyacı hissetmiş yahut daha yüksek meblâğlarla satabileceğini düşünmüş olacak ki aynı tabloyu beş sene sonra yine Londra’da ama Christie vasıtasıyla açık arttırmaya çıkardı ve bu defa yine vergiler dahil 935 bin 250 pounda İstanbul Büyükşehir Belediyesi aldı. Yani, eser ilk satıştan 30 bin pound daha düşük fiyata müşteri bulmuş oldu!

Tabloda Fatih Sultan Mehmed ile beraber resmedilen gencin kimliği bilinmemektedir, bu konuda yapılan yorumlar, hatta gencin Fatih’in en sevdiği oğlu Cem Sultan olduğu yolundaki açıklamaların temeli yoktur.

Fatih’in üç oğlu vardır; oğullarından Mustafa, Bellini’nin 1479’da İstanbul’a gelmesinden önce vefat etmiştir. Hükümdarın o sırada 32 yaşında olan büyük oğlu Bayezid babasının yanında değil, Amasya’dadır; üçüncü oğlu olan Cem de o tarihte Konya’dadır.

Ressamı meçhul eserde Fatih’in karşısında görülen gencin Cem Sultan olmamasının imkânsızlığının sebepleri sadece Bellini’nin İstanbul’a gelişi sırasında Cem’in Osmanlı payitahtında bulunmaması değil, hükümdar babanın oğlu ile beraber resmedilmesinin Şark’ın geleneklerine ve protokollerine ters düşmesidir!"

 

YORUMLAR

  • 0 Yorum